Iku ume ikuku oxygen = ịgbanwe ịka nká?
Oxygen bụ ihe dị mkpa maka iku ume mmadụ. Oxygen na-abanye n'ahụ mmadụ site na ngụgụ ma mkpụrụ ndụ ọbara uhie na-ebuga ya na anụ ahụ na akụkụ ahụ dị iche iche nke ahụ mmadụ, na-enye nri maka metabolism sel. Agbanyeghị, ka ahụ mmadụ na-aka nká, ikike nnabata oxygen ya na-aga n'ihu na-ebelata. Dịka nnyocha nke Prọfesọ Hermrnasen mere na 1973 si kwuo:
1. Onye toro eto nke dị kilogram 70 na-eku ume ihe dị ka ugboro 20,000 kwa ụbọchị ma na-eku ume ihe dị ka kilogram 0.75 nke oxygen kwa ụbọchị.
2. Ike ụmụ nwanyị na-enweta ikuku oxygen na-arị elu n'agbata afọ 15 na 25 ma na-ebelata na ọnụego 2.5% kwa afọ.
3. Ike mmadụ ji enweta oxygen na-arị elu n'agbata afọ 20 na 30 ma na-ebelata na ọnụego 2% kwa afọ.
Ịka nká bụ usoro ihe ndị sitere n'okike nke ahụ mmadụ na ihe na-adịghị agbanwe agbanwe. Agbanyeghị, ọtụtụ ihe na-emetụta ịka nká, gụnyere ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi, ihe ndị metụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa, ihe ndị metụtara uche, ọrịa, ụdị ndụ, wdg. Ọ bụ nsonaazụ nke mmekọrịta nke ọtụtụ ihe.
Gịnị bụ "ozizi maka ịka nká nke hypoxia"?
Ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwenyere na ịka nká na-amalite site n'ọmụmụ. N'echiche a, usoro ndụ mmadụ bụ usoro ịka nká. Ọzọkwa, hypoxia na-adịghị ala ala na ịka nká bụ ihe kpatara ya. Hypoxia na-adịghị ala ala na-eme ka ịka nká anyị dịkwuo ngwa ngwa, ịka nká n'onwe ya na-eweta hypoxia na-adịghị ala ala n'ahụ.
Mgbe ha banyere n'ime agadi, ọrụ ndị bụ isi nke ahụ mmadụ na-emebi emebi, gụnyere mmebi nke sistemụ obi, sistemu iku ume, na sistemu akwara etiti. Ihe ndị a sitere na ịka nká na-eme ka ndị agadi ghara iri oxygen nke ọma, belata ikike ibufe oxygen, na mbelata arụmọrụ n'iji oxygen eme ihe, na-eme ka anụ ahụ dum nọrọ n'ọnọdụ hypoxia na-adịghị ala ala ruo n'ókè dị iche iche.
Ọ bụrụ na ahụ mmadụ na-arịa hypoxia na-adịghị ala ala, oxygen e bugara n'akụkụ ahụ ga-ebelatakwa, ọrụ akụkụ ahụ ga-emetụta ma ọ bụ ọbụna ghara ịrụ ọrụ, si otú a na-akpata ọrịa dị iche iche na-adịghị ala ala, mmebi nke ọrụ anụ ahụ, na ịka nká ngwa ngwa. Ya mere, ịka nká mmadụ na hypoxia na-adịghị ala ala bụ akụkụ abụọ nke otu mkpụrụ ego ma na-emetụta ibe ha.
Na 1969, ndị ọkà mmụta si mba ọzọ tụrụ na nrụgide akụkụ oxygen nke akwara nke ndị agadi belatara site na 3 mmHg kwa afọ, ya bụ, nrụgide akụkụ oxygen na-ebelata nwayọ nwayọ ka afọ na-aga, na-ebute hypoxia - nke a makwaara dị ka "echiche ịka nká nke hypoxia."
Oxygen bụ ihe kachasị mkpa mmadụ chọrọ, ruo pasentị iri isii na otu (61%), ebe carbon na-esochi ya, pasentị iri abụọ (20%), ebe hydrogen na-esochi ya, pasentị iri na abụọ (12%). Ndị ọzọ dịka nitrogen, calcium, chlorine, phosphorus, sulfur, fluorine, sodium, magnesium na iron bụ obere akụkụ.
Ọrịa hypoxia na-adịghị ala ala na ọrịa ndị agadi nkịtị
- Ọtụtụ ọrịa ndị agadi na-arịa bụ ọrịa na-adịghị ala ala, nke nwere ike imetụta ikuku oxygen dị n'ahụ ma ọ bụ nke hypoxia na-akpata. Na nkenke, ha na-emetụtakarị oxygen.
- Ụbụrụ bụ akụkụ ahụ nke nwere oke ọchịchọ maka oxygen n'ahụ mmadụ, ọ na-enwekwa oke mmetụta maka hypoxia.
- Mgbe hypoxia malitere, ahụ mmadụ ga-azaghachi site na nzaghachi nchebe nkwụghachi ụgwọ.
- Ọ bụrụ na mmeghachi omume nkwụghachi ahụ emezughị mkpa ahụ, mmebi mkpụrụ ndụ ụbụrụ ga-esiri ike ịlaghachi. Usoro mgbanwe ọrịa ga-emesịa pụta na akụkụ ahụ dị mkpa dịka obi, akpa ume, imeju, na akụrụ.
Kedu otu esi enwetaghachi "oxygen furu efu"?
Ịka nká bụ usoro ihe ndị sitere n'okike nke ahụ mmadụ. Iku ume ikuku oxygen enweghị ike ime ka afọ "tolite n'azụ", ọ nweghịkwa ike izere mmetụta ọjọọ nke ọrịa dị iche iche nke ndị agadi. Agbanyeghị, ọ nwere ike ibelata oke ọrịa ndị agadi, gbochie ọrịa ahụ ka ọ ka njọ, kwalite mgbake, ma belata usoro ịka nká.
Site n'ịgbakwunye oxygen mgbe niile na n'oge, ndị agadi nwere ike ịkwụ ụgwọ ozugbo maka mfu oxygen dị mkpa n'ihi mbelata ọrụ anụ ahụ, iji nọgide na-arụ ọrụ nkịtị nke akụkụ ahụ dị iche iche n'ahụ.
Oge ozi: Ọgọst-04-2025